ब्रह्ममूहूर्तको अमृत बेला!!

केही अभिव्यक्तिहरू

 - मोतिसिंह छेत्री, गौहाटी। 

-(मोतिसिङ्ग छेत्रीज्यू अहिले 84 वसन्तमा पुगिसकेका रहेछन्,

यत्रो वृद्ध अवस्थामा पनि हिमगिरिमा प्रकाशनार्थ कविता पठाएकामा,

 उनको सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना सहित उनको कविता प्रस्तुत छ-सम्पादक)

 (1) मृत्यु कति भयंकर

अखण्ड सूर्यको तापझैं

मान्छेमा सधैं आरोपित

मृत्यु कति भयंकर

आत्मा त होशियार

जगमा सत्य र न्यायको लागि

ज्योति फैलाउनु छ तैले।

(2) कुवेरको राज

रंगम्वदेखि बाहिर

फालिएको यौटा फिलीङ्गो म

यस धरतीको टाड़ा कुनामा

नाङ्गो देह कंकाल झैं

जग तप्ति सुख सागरको आशाया

अतृप्तिको चितामा जलिरहेको बेला

देख्दछु कुमेरको राज

सुखको प्याला पिउनु यो कुवेरहरू

विश्व शान्तिको नाउमा

एक एक दानाको लागि छटपटाउनेहरूलाई

लुटि रहेको छन् चुनौतिको बजारमा

माटो र ढुंगा मिलाई प्रत्येक दाना दानामा।

    वर्ष-20, अप्रेल 14, 2003 सम्म    अंक-14

 म बलात्कृत भएको रात

-सुधा एम. राई, गान्तोक

आजकल

दिनप्रति दिन बढ़्दै गइरहेको आफ्नै पेट छाम्दै

अन्योलताहरूसित गुम्फित

त्यो क्षितिज हेर्दै

म टटोलिरहेछु।

म बलात्कृत भएको रात

हो त्यो रात!

त्यसकी स्वास्नी काखमा बच्चा च्यापी, बिनाशब्द रोइरहेकी थिई,

गाउँ-शहर खिँचातानी र दङ्गा फसादले नीरवता छाएको थियो,

गल्लीका प्रत्येक झ्याल-ढोका बन्द थिए-

मूल सड़कको गल्लीमा खुल्लम-खुल्ला

त्यसले मेरो शरीरको तन्तु-तन्तु

भोकाएको सिंहले जस्तो चिथ्रा-चिथ्रा पारेका,

यी नील डामहरू

शरीर र मनमा गढ़ेको

कसलाई र कसरी देखाउँ?

जब कि-

हिज शान्त्वना र शुभचिन्तकका

भलादमी अनुहारहरू

अर्कोतिर फर्काई

मेरै छेउबाट कुलेलम् ठोकेथ्यो।

त्यो रात

हो त्यो रात!

मेरो अचेतावस्थामा

गल्लीका एक दर्जन भुस्याहा कुकुरले

मेरो अस्तब्यस्त शरीरलाई सुङ्दै

रात बिताएथ्यो।

मान्छेले मान्छे नपालेर

जन्तु पाल्ने प्रश्नका भ्रमहरू

मेरो मनबाट स्वत: हटेथ्यो।

यो परिवेश

यो अनिच्छा,

यो असमेल पेट,

यो अथाह पीड़ा

प्रदुषणयुक्त सम्मिश्रण वातावरणमा

पुन:त्यही स्थिति दोहोर्‍याउने

मेरो पेटमा हुर्कंदै गरेको

यो पिलन्धरेनै

भावी पिड़ीलाई कसरी यै उपहार भनुँ?

तिनीहरूको अपेक्षालाई कसरी पदच्यूत पारुँ?

अनि

कसरी तिनीहरूकै पिताका म शिकार हुँ भनुँ?

खोई

तिमी यसरीनै आउनु कविता!!    

-अर्जुन यावा

सिक्किम सरकारी कलेज, तादोङ।

 म रुँदा यहॉं तिमी, शान्तवना दिनु नआउनू,

हॉंस्दा साथ दिन पनि नआउनू,

कविता!

म रुँदा बरू तिमी, शीतकालीन ठिही भएर आउनू

हॉंस्दा- चट्याङ भएर झस्काइउनु आउनू,

अरूबेला तिमी आए, एउटा विरूवा भएर आउनू,

चेतनाको, अर्धनिन्द्रा हटाएर

होस र सृजनाको रॉंको बोकेर

तिमी आउँदा ढाल-तरवार भएर आउनू,

क्रान्तिको चेतना काट्न सक्ने चेतना लिएर

अन्याय, शोषण, दमनहरूलाई निर्मूल गनूर्,

कविता! तिमी आउँदा-

वैचारिक क्रान्ति लिएर आउनू

कल्पनाशीलताको एटम भएर आउनू

संघर्षको मिसाल भएर सुटुक्क आउनू

कविता! कि त तिमी आउँदा-

पर्खाल भित्र र बाहिरको- आकृति भएर आउनू

तर मानबीर भएर मान खोज्दै नआउनू

आदर्शतामा सुकरात र गान्धी भएर पनि नआउनू

बरू तिमी हिटलर भएर आउनू

हो तिमी त्यसरीनै आउनू,

तिमी आउँदा व्यवस्था परिवर्त्त

सिक्किम, तिमी पृथ्वीको स्वर्ग

-प्रा. श्रीमती गीता निरौला,

      गान्तोक

शिरमाथि कञ्चनजङ्घाको ताज

हरित प्रकृतिको पहिरन

नदीनालाका आभूषण

गुम्बा र मन्दिरमा प्रस्टिएको

विशाल विश्वास हृदयको

सिक्किम तिमी पृथ्वीको स्वर्ग।

तिम्रो लयवद्ध नॉंच

छहरा र पहरामा देखिन्छ।

तिम्रो सुशान्त स्वभाव

यहॉंका मन्दिरहरूमा भेटिन्छ।

तिमी नॉंचेकी छ्यौं

चुङथाङका चौरिहरूसँगै

तिमी फुलेकी छ्यौं

हिले र बर्सेका गुँरासहरूसँगै

तिमी हॉंसेकी छ्यौं

छॉंगु र पेलिङका चुचुराहरूसँगै।

इञ्चे, छोतेन, सामडुप्चे र पेमायाङचीमा बजे

ग्यालिङ र घण्टाहरूमा

सिक्किम तिम्रो शान्ति लुकेको छ

दुइ छाक भात र मीठो निद्रा

हरेकलाई जुटेको छ यहॉं।

संसारले सोध्छ तिमीलाई

तिम्रो शान्तिको रहस्य

संसारले खोज्छ तिम्रो आकाश त्यो

स्वच्छ वायु।

चार जात छत्तीस वर्णमा

सजिएको फूलबारी

अनेकौं भाषाहरूको मनोरमा झॉंकी

विश्वको अनुपम भूमि

ईन्द्रकील यो महाभारतको

पहाड़हरूका श्रृङ्खलामा

रूकहरू प्राङ्गणमा उभिएका छन्

विश्व सौन्दर्य प्रदर्शनीमा

रातो पाण्डा, सुनाखरी, डॉंफे, मुनाल,

छहरा-पहरा, लेक सबै सहभागी भएकाछन्

टिस्टा र रंगीतले

सुनाइरहेछन् विश्वलाई

सिक्किम तिम्रो गौरव गाथा

देशको आँखाको तारा; सिक्किम,

विश्वलाई सृष्टिको सुन्दर उपहार, सिक्किम,

सिक्किम, तिमी यसै गरी बॉंचिरहु

सिक्किम, तिमी यसै गरि हॉंसिरहु।

अनन्त-यात्रा

-विजय बान्तवा

अनन्तभित्र फेरि पनि पस्दैछु, पस्दैछु,

रमाउँदैछु, घुम्दैछु, अथाह महासागर छ त्यहॉं,

भेटेकै छैन पर्खाल, सिमाना र आकाश,

उड़दैछु, उड़दैछु, पोखिन्दैछु, पोखिन्दैछु,

समात्दैछु, समात्दैछु, छाम्दैछु, छाप्दैछु,

शून्यताका ढिस्कनाहरू, शून्यताका घरहरू

शून्यताका लहरहरू, शून्यताका शहरहरू।

घुम्दैछु, घुम्दैछु, नाच्दैछु, नाच्दैछु,

शून्यताका आगोहरू ताप्दैछु,

शून्यताकै हावाहरू खॉंदैछु,

शून्यताकै लुगाहरू लाउदैछु,

शून्यताकै हावाजहाज चढ़दैछु,

उड्दैछु, उड़दैछु, शून्यता केवल शून्यता घुम्दैछु।

अहँ! कही शेष दिशा छैन, अन्तिम लक्ष्य छैन,

निमग्न शून्यताको महा संसारमा, महासागरमा,

ब्रह्माण्डमण्डलको भित्र, सर्वत्र व्याप्त,

अहँ! म टुंगिएको छैन, म सकिरहेको छैन,

मसँग बादलहरू छन्, तारामण्डल छन्,

खोला-नाला, नदी सागर सबै एकै साथ छन्,

तर पनि तीहरू टुंगिएका छैनन्,

मेरा फैलिएका हातहरू अनन्तसम्म फैलिएका छन्,

म नटुंगिनु के हो, म नसकिनु के हो,

म यतिविघ दूरीभित्र फैलिरहनु के हो,

त्यत्रो अशेष आकाशहरू तरिसकेको छु

र पनि अशेष आकाशहरू अझै तरिसकेको छैन मैले अझै।

यति लामो अशेष यात्राहरू गरिसकेको छु

र पनि अशेष यात्राहरू मैले बॉंचिरहेको छु अझै।

हिड़दैछु, दगुर्दैछु, हिड़दैछु, दगुर्दैछु, फेरि बादलसितै उड़दैछु,

शून्यता टेकेर, शून्यता नै समातेर

शून्यता यति शक्तिशाली रहेछ, शून्यता यति अशेष रहेछ,

शून्यता यति अनन्त रहेछ,

शून्यताको आँखा पनि चारैतिर व्याप्त,

हात, पाउ शरीर सबै चारैतिर रहेछ,

कुन शून्यताको बिन्दुदेखि कुन शून्यताको बिन्दूसम्म

पुग्न सक्दो रहेछु र मैले?

यता पनि ह्वाल्लै पोखिएको शून्यता,

उतै पनि सललै बगिरहेको शून्यता,

बरू शून्य हावामा म पनि तुर्लुङ्ग तुर्लुङ झुण्डिरहेछु

अन्तरिक्षको सतह सतह

बरू शून्य सतहमा नै साउती लगाइरहेछु

सौर नक्षत्र मण्डलकै तह तह,

आफू पनि शून्यतामा विलय हुनुमा नै

अहिले आनन्द आइरहेको छ आकाश-आकाश

आफू पनि अथाह अनन्तको गर्भभित्र समाहित हुनुमा नै

सम्पूर्णता पोखिरहेछ अशेष अशेष---

 सामाजिक विषमता
-अमर बानियॉं लोहोरो

यो बढ़्दो ब्यापकता, यो कस्तो बिकराल्ताएएएएएए
समाज गैरहेको कता, आफैंबाट पलायन भएर
एक विच्छिन्नता तर्फ,छिन्न भिन्न भएरएएएएएए।
कुँड़िन्छन् मनहरू,चुँड़िन्छन् हृदयहरू
कर्कश अनि कटुबचनहरूमा,रगतभित्रको रूखो पनमा।
कठै! भित्रभित्रै जल्दछन् शरीर,सॉंझ सवेरै गल्दछन् मस्तिष्क
ती वृद्ध-वृद्धाहरूको, ती अवहेलित जीवनहरूको,
कस्तो-कस्तो परिवर्तन प्रत्येक अवस्थाको
कति जीवन क्षणहरू मान्छेको।
हुनत मनविहीन मान्छे नहुन पर्ने
तर मन भएमा केही माया त हुनै पर्ने;
कस्तो मान्छे सम्झना र माया बिनाको
कस्तो-कस्तो मान्छे नि! मन मगज बिनाको )?)
भनिदो मान्छे तर मनुष्यता बिनाको
के यस्तै हो दायित्वएएएएएए
किन हो अशुभ लक्षण दानवताको
कि यो नवरूप हो हाम्रो मानवताको (??)
शाश्वत छ है विधिको विधान
यथावत रहिन्छ भनि नगर्नु अभिमान
कहॉं को रहेको छ सदा जवान?
नचुहाउनु आँशु माता-पिताको
नदुखाउनु मन कसैको कसैको
बरू ग्रहन गर्नु आशीष प्रसन्नताको
पाउने छौ शुभाशीष अन्तरताको।
सकेमा, चितासम्मै ती अनुहारहरूमा लेश: मुस्कान पुगोस्।
यो एक मुट्ठी परम्परा त्यो चिता या चिहानसम्म पुगोस्।

                          (हिमगिरि अंक अक्टोबर 31,2002बाट)